انسان، در ذات خود، موجودي اجتماعي است كه فعاليت در عرصه جامعه و تلاش براي ارتقاء جايگاه خود در كنش اجتماعي با ديگر افراد را به عنوان يك تکاپوی ذاتي و اثر گذار مد نظر دارد و همواره مي كوشد تا موجبات تعالي خود و جامعه را فراهم آورد.

در مسير اين حركت اجتماعي و مدني، آدمي نياز به ابزارهايي دارد كه از آنها براي دستيابي به يك حركت اثر بخش، مستمر و بالنده در اجتماع بهره می گيرد و شايد منحصر به فرد ترين و تاثير گذارترين اين ابزارها، خبر و آگاهي و اطلاع داشتن از رويدادهاي پيرامون خود و آنچه در اطراف او ميگذرد باشد.
انسان نا آگاه و بي خبر، به مانند نابينايي است كه قصد دارد، مسيري را تا انتها ادامه دهد. طبيعي است كه به دليل عدم اطلاع از ويژگي هاي مسير و ديگر مولفه هاي موجود، حركت او در اين مسير، بسيار كند، ناموزون و كم اثر است و اگر بتواند به هر روي خود را به انتهاي مسير برساند، دستاوردهاي اندكي را براي خود و ديگران به ارمغان آورده و از مواهب آن مسیر بهره ای نگرفته است چرا كه از ابراز لازم، يعني بينايي كافي براي بهره گيري از اين مسير و پيمودن هر چه بهتر ، سريعتر و موثر تر آن تهی بوده است.
جهل جامعه بشري نسبت به اخبار، رويدادها و اتفاقاتي كه در اطراف او رخ مي دهد نيز، به نوعي نابينايي روحي منجر مي شود و انسان را از آگاهي و تاثير گذاري به دور مي دارد.
انسان ناْآگاه و بي خبر، نه تنها توانايي دستيابي به مرتبه شهروندي را ندارد، بلكه به دليل همين ناآگاهي و جهل ذاتي كه گريبان او را گرفته، خود و ديگران را نيز به گرداب دشوار گرفتاريها مي كشاند و به جاي آنكه در مسير دستيابي به تعالي فردي و جمعي حركت كند، هم به خود آسيب مي زند و هم جامعه پيرامون خود را دچار آشفتگي مي نمايد.
به ديگر سخن، جامعه اي كه متشكل از انسانهاي ناآگاه، غافل و بيخبر از رويدادهاي مختلف اجتماعي، سياسي، فرهنگي، اقتصادي و... باشد، نه تنها جامعه اي مدني نيست، بلكه به معضلي براي پيشرفت و تعالي بشريت در منطقه خود نيز بدل خواهد شد چرا كه قطع به يقين در سير اين تحول معيوب، خود و ديگر جوامع را نيز گرفتار جهل و ناآگاهي خود خواهد ساخت.
ريشه همه جنگ ها،تضادها، ناملايمات اقتصادي و سياسي و... در جوامع مبتلابه، به جهل عمومي و ناآگاهي اجتماعي باز مي گردد و همين امر نشان دهنده اهميت وافر آگاهي بخشي و اطلاع رساني است.
از منظر ديني و مباحث اعتقادي نيز اگر به مقوله پيام رساني و آگاهي بخشي بنگريم، خواهيم ديد كه همه پيامبران الهي نيز، رسالتي جز پيام رساني از جانب باريتعالي به مردم و آگاهي بخشي به آنان در خصوص آسيب ها و خطاها و به دور داشتنشان از لغزشها نداشته اند و عنوان " پيام بر" نيز خود شاهدي بر اين مدعي است.
رسالت ائمه(س) نيز آگاهي بخشي به مردم و نشان دادن راه صحيح زندگي به همه كساني است كه دل در گرو پيشرفت مادي و معنوي دارند.
واقعه عاشورا، خود يك رسانه و پيام است و پيام آور اين واقعه انسان ساز كه هدفش تعالي بشريت است، حضرت زينب كبري( س) است. به قول معلم شهيد علي شريعتي " هر انقلابی دو چهره دارد: خون و پیام... زینب رسالت رساندن پیام شهیدان زنده اما خاموش را به دوش گرفته است، زیرا پس از شهیدان او به جا مانده است و اوست که باید زبان کسانی باشد که به تیغ جلادان زبانشان بریده است."
بنابراين به خوبي مي توان با نگاه به سير تاريخ تعالي بشر، نقش اطلاع رساني، پيام بري و آگاهي بخشي و نقش آفريني پيام بران و آگاهي بخشان را دريافت و به عظمت و اهميت كار آنان پي برد.
بر اين باورم كه بيان اين مقدمه به خوبي بتواند، نقش، جايگاه و كاركرد " خبرنگار" به عنوان يك شهروند آگاه، مدني و باورمند به تعالي بشر را در مسير رشد و پويايي و تحول آفريني مثبت در جامعه نشان دهد و ارزش وجودي كار او را بنماياند.
خبرنگاران، وجدان بيدار جامعه بشري و به مثابه چشم بينا، گوش شنوا و قلب تپنده جوامع و عاملي براي پيشرفت، تعالي و آگاهي بخشي انسان هستند و مي كوشند تا با تاباندن نور آگاهي به تاريكخانه هاي فساد و رانت خواري ، شفافيت را جايگزين ابهام نموده و اينگونه مسير پيشرفت را هموار و از ناملايمات بزدايند.
طبيعي است كه در اين مسير، آنانكه منافع مادي خود را در خطر مي بينند و چشم اسفنديارشان، آگاهي جامعه است، خبرنگار را به عنوان عامل اين آگاهي بخشي و اطلاع رساني بر نتابند و با تمسك به انواع شيوه هايي كه بتواند تاثير خبرنگاران را كاهش داده و يا آنان را به سكوت بكشاند، در برابر اين قشر فرهيخته قد علم كنند.
واضح است كه "خبرنگار" به عنوان پيشاني جبهه آگاهي بخشي و اطلاع رساني در جامعه، خود بايد از ضريب بالاي آگاهي و دانش برخوردار بوده چرا كه آن كس كه مي خواهد قلب و جان ديگران را به نور آگاهي منور كند، ابتدا خود بايد سرشار از اين تحفه هاي آسماني باشد.
از سوي ديگر، خبرنگار بايد در عملكرد حرفه اي خود، استقلال راي و عمل و تفكر را همواره مد نظر داشته باشد چرا كه در غير اين صورت مرعوب باندهاي قدرت و انحصار گرايي شده و با از دست دادن استقلال خود، به ابزاري براي توجيه زد و بندها، سوء مديريت ها، بداخلاقي ها و رانت خوري ها بدل مي شود و در اين صورت است كه خبرنگار، ماهيت خود را از دست داده و تنها به فعاليت ابزارگونه خود در رسانه به عنوان انساني مسخ شده ادامه مي دهد.
باور داشته باشيم، جامعه اي كه مي خواهد قله هاي پيشرفت و تعالي را طي كند و از فساد و تباهي به دور باشد، بايد از خبرنگاراني آگاه، شجاع و جسور بهره مند باشد و تصميم گيران آن جامعه نيز، به خبرنگاران حرمت نهند و زمینه آزادی بیان و پس از بیان را برای خبرنگاران فراهم آورند و خبرنگاران نیز باید شان و جایگاه خود را شناخته و هنر خبرنگاری و آگاهی بخشی و تحول زایی را به بهایی اندک نفروشند و آنرا در برابر صاحبان زر و زور و تزویر به حراج نگذارند.
خبرنگار باید بر لبه تیز تیغ بی رحم قضاوتهای نابجا و تهدیدها و تحدیدها حرکت کند، اما حق گویی، اطلاع رسانی ، آگاهی بخشی و صداقت را فدای مصلحتهای غیر اخلاقی در عرصه خبر و رسانه ننماید.
"آگاهی" هدیه خبرنگاران به جامعه بشری است و چه هدیه ای از این زیباتر ، پویا تر و انسان ساز تر چرا که همه بزرگان عالم در طول تاریخ کوشیده اند تا بشریت را از جهل و نادانی به سوی نور دانایی و آگاهی رهنمون شوند و کار خبرنگار نیز به همین زیبایی و شیوایی است.
از سوی دیگر این روزها با پدیده نوینی به نام " شهروند خبرنگاران " مواجهیم. گسترش تکنولوژی های ارتباطی در ابعاد مختلف سخت افزاری و نرم افزاری، شهروندان را به خبرنگارانی آنلاین و همیشه آماده برای مخابره اخبار بدل نموده و این پدیده تحول آفرین، می رود تا بزرگترین خبرگزاری های جهان را تحت الشعاع نقش آفرینی خود قرار دهد.
ضمن گرامیداشت یاد و خاطره خبرنگار عزیز و والامقام، شهید صارمی و همه خبرنگارانی که جان در راه آزادی و آگاهی بخشی و تحول آفرینی در جامعه نهادند، روز خبرنگار – این یادگار زیبای دولت محبوب اصلاحات - را به همه خبرنگاران و اصحاب رسانه و شهروند خبرنگارانی که خود یک رسانه هستند، تبریک می گویم و آرزومند آنم که روزی را شاهد باشیم که در دنیا، هیچ خبرنگار آزاده و مستقلی، به خاطر تلاش برای اطلاع رسانی و آگاهی بخشی و تاباندن نور حقیقت بر تاریکخانه فساد قدرت و پستوی رانت خواران، دچار محدودیت نشده و به سکوت کشانده نشود.

• نویسنده : یزد فردا
• منبع خبر : خبرگزاری فردا